تفاوت زیان حسابداری و زیان مورد تأیید سازمان امور مالیاتی | کدام زیان قابل کسر از سود سال جاری است؟
تفاوت زیان حسابداری و زیان مورد تأیید سازمان امور مالیاتی
خیلی از صاحبان کسبوکار و حتی بعضی از حسابداران در زمان تنظیم اظهارنامه مالیاتی یا محاسبه مالیات، با یک سؤال مهم روبهرو میشوند:
آیا برای کسر زیان سالهای قبل از سود امسال، باید زیان ثبتشده در دفاتر را ملاک قرار داد یا زیانی که سازمان امور مالیاتی آن را تأیید کرده است؟
پاسخ این سؤال بسیار مهم است، چون اشتباه در تشخیص این موضوع میتواند باعث محاسبه نادرست مالیات و حتی بروز اختلاف با اداره مالیات شود.
در این مقاله، به زبان ساده تفاوت زیان حسابداری و زیان مورد تأیید سازمان امور مالیاتی را بررسی میکنیم و توضیح میدهیم که برای کسر زیان سنواتی، کدام عدد ملاک است.
زیان حسابداری چیست؟
زیان حسابداری همان زیانی است که بر اساس اطلاعات ثبتشده در دفاتر و اسناد مالی شرکت به دست میآید.
ین عدد از فرمول زیر محاسبه میشود:
جمع درآمدها – جمع هزینهها = سود یا زیان حسابداری
اگر هزینهها بیشتر از درآمدها باشد، نتیجه نهایی زیان حسابداری خواهد بود
این زیان، عددی است که شما بر اساس دفاتر قانونی، اسناد حسابداری و اطلاعاتی که در اظهارنامه مالیاتی ثبت کردهاید، محاسبه میکنید.
زیان مورد تأیید سازمان امور مالیاتی چیست؟
بعد از ارسال اظهارنامه، ممکن است سازمان امور مالیاتی برای رسیدگی، دفاتر و اسناد شما را بررسی کند. در این رسیدگی، ممیز مالیاتی ممکن است به این نتیجه برسد که:
- برخی از هزینههای ثبتشده، قابل قبول مالیاتی نیستند و باید برگشت داده شوند.
- برخی درآمدها به درستی شناسایی نشدهاند و به عنوان درآمد کتمانشده به درآمد مؤدی اضافه شوند.
در چنین شرایطی، عدد نهایی سود یا زیان شما تغییر میکند. بنابراین زیانی که بعد از رسیدگی مالیاتی باقی میماند، همان زیان مورد تأیید سازمان امور مالیاتی است.
این زیان ممکن است با زیان حسابداری شما تفاوت داشته باشد و در بسیاری از موارد، این دو عدد یکسان نیستند
چرا زیان حسابداری و زیان مالیاتی با هم فرق دارند؟
دلیل اصلی تفاوت این دو، تفاوت نگاه حسابداری و مالیاتی به درآمدها و هزینههاست.
در حسابداری، همه رویدادهای مالی بر اساس استانداردها و اسناد ثبت میشوند، اما در مالیات، فقط هزینهها و درآمدهایی ملاک هستند که از نظر قانون مالیاتهای مستقیم و مقررات مرتبط، قابل پذیرش باشند.
مهمترین دلایل تفاوت:
- برگشت هزینههای غیرقابل قبول مالیاتی
- شناسایی درآمدهای کتمانشده
- اختلاف در نحوه پذیرش اسناد و مدارک
- اصلاحات ناشی از رسیدگی مالیاتی
- تفاوت در مبانی حسابداری و قوانین مالیاتی
برای کسر زیان سالهای قبل، کدام زیان ملاک است؟
نکته کلیدی اینجاست:
برای کسر زیان سالهای قبل از سود سال جاری، فقط زیان مورد تأیید سازمان امور مالیاتی ملاک است، نه زیان حسابداری ثبتشده در دفاتر.
یعنی اگر شما در دفاتر خود عددی را به عنوان زیان ثبت کرده باشید، اما سازمان امور مالیاتی بعد از رسیدگی آن را تعدیل کرده باشد، دیگر نمیتوانید زیان حسابداری اولیه را ملاک کسر قرار دهید.
مبنای محاسبه، فقط و فقط زیان تأییدشده مالیاتی است
مثال ساده برای درک بهتر:
فرض کنید در دفاتر شرکت، اطلاعات زیر ثبت شده است:
– جمع درآمدها: ۵ میلیارد تومان
– جمع هزینهها: ۶ میلیارد تومان
در نتیجه:
زیان حسابداری = ۱ میلیارد تومان
اما در رسیدگی مالیاتی، سازمان امور مالیاتی تشخیص میدهد که:
– ۳۰۰ میلیون تومان از هزینهها غیرقابل قبول بوده است- ۲۰۰ میلیون تومان درآمد کتمانشده نیز وجود داشته است
در این حالت، زیان شما به این صورت تعدیل میشود:
- زیان حسابداری: ۱ میلیارد تومان
- برگشت هزینه غیرقابل قبول: ۳۰۰ میلیون تومان
- اضافه شدن درآمد کتمانشده: ۲۰۰ میلیون تومان
- زیان مورد تأیید سازمان امور مالیاتی = ۵۰۰ میلیون تومان
حالا اگر در سال جاری سود داشته باشید، فقط میتوانید ۵۰۰ میلیون تومان را از سود امسال کسر کنید، نه ۱ میلیارد تومان زیان حسابداری را.
سود قابل محاسبه برای مالیات چگونه تعیین میشود؟
بعد از مشخص شدن سود سال جاری، باید زیان سنواتی مورد تأیید سازمان امور مالیاتی را از آن کسر کنید.
فرمول ساده آن به این شکل است:
سود سال جاری – زیان مورد تأیید مالیاتی سنوات قبل = سود مشمول مالیات
عددی که بعد از این کسر باقی میماند، مبنای محاسبه مالیات دوره جاری خواهد بود.
اشتباه رایج مؤدیان در محاسبه زیان سنواتی
یکی از رایجترین اشتباهات این است که برخی مؤدیان یا حتی بعضی واحدهای مالی، هنگام تکمیل اظهارنامه سال جاری، زیان حسابداری سالهای قبل را ملاک قرار میدهند.
این کار میتواند باعث شود:
- سود مشمول مالیات کمتر از واقع نشان داده شود
- مالیات به اشتباه کمتر محاسبه شود
- پرونده مالیاتی در رسیدگی با تعدیل و جرایم احتمالی مواجه شود
بنابراین، همیشه باید مستندات مربوط به زیان قطعی یا مورد تأیید سازمان امور مالیاتی را مبنای کار قرار دهید.
جمعبندی
زیانی که در دفاتر حسابداری ثبت میشود، لزوماً همان زیانی نیست که سازمان امور مالیاتی آن را میپذیرد.
سازمان مالیاتی پس از بررسی اظهارنامه، دفاتر و اسناد، ممکن است برخی هزینهها را برگشت بزند یا درآمدهای جدیدی را شناسایی کند. به همین دلیل، عدد نهایی زیان تغییر میکند.
نتیجه مهم:
در زمان کسر زیان سالهای قبل از سود سال جاری، فقط زیان مورد تأیید سازمان امور مالیاتی ملاک است، نه زیان حسابداری ثبتشده در دفاتر.
پس اگر میخواهید سود مشمول مالیات را درست محاسبه کنید، باید زیان مالیاتی تأییدشده را از سود امسال کسر کنید
